Aphrodisias antik kenti..

[ENG in below]

Aphrodisias (Afrodisias/Afrodisyas), aşk tanrıçası Afrodit’in kentidir. 

- Ancak, Aphrodisias’ın tanrıçası, en çok aşina olduğumuz Afrodit değildir. 

- Bu Afrodit, aslında tarih derinliklerinden ortaya çıkan&Neolitik dönemden beri bilinen Bereket Tanrıçası’dır. 

    - O, Anadolu toprağındaki Frigyalıların Toprak Ana’sı Kibele’dir. 

    - Aphrodisias Müzesi’nde (şu an ziyarete açık değil) sergilenen ünlü heykeli, Efesli Artemis’e benzer.

- Kent yerleşiminde Aphrodisias ismi M.Ö. 2. yy'dan itibaren kullanılmış.

    - Fakat bu yüz yıldan önceki dönemlerde kentin ismi; Lelegenpolis, Megalopolis + Ninoe olarak ifade bulur. 

    - Doğu Roma’lı (Bizans) dilbilimci, yazar Stephanos’a göre; Pelagslar&Leleglerin kurduğu için Lelegenpolis olmuş.

    - Sonra Megapolis adını almış, 

    - Ardından Asur kralı Ninus/Ninos döneminde (isminden ötürü) Ninoi olmuş adı. 

    - Ki Ninos kelimesi aynı zamanda, aşk&savaş tanrısı Nin’den kaynaklanmış da olabilir.

- Ve işte Nin’in Hellenistik Dönem’de karşılığı Aphrodite’dir. 

    - Aşk&güzellik tanrıçasına bu kentte bazı özellikler eklenmiş; sabah&akşam yıldızının tanrısı, bereket tanrısı vd.

- Aphrodite'nin, aşk tanrıçası olarak tapınılan Aphrodisias'a gelişi; Asurlular, Babilliler tarafından getirilen İştar kültü ile ilişkilendirilmiş. 

- Bu, Aphrodisias'ta bulunan bir kabartmanın keşfiyle doğrulanmış. 

- Kabartmada, Ninus&efsanevi eşi Semiramis figürleri görülür.

- Aphrodisias'taki ilk yerleşim, ~7000 yıl önce, Neolitik Dönem*’de başladı. (MÖ 8000-3000)

• MÖ 2. yy'da, komşu Plarasa (bugünkü Bingeç Köyü) ile ittifak kurmuş. 

• MÖ 1. yy'da bir şehir olarak ortaya çıkmış. 

• MÖ 30'larda, Anadolu'daki Roma egemenliğinde (Augustus) gelişen bir şehir oldu.

• Bizans döneminde, Hristiyanlık hakim olunca, tapınak kiliseye dönüştürüldü.

+ 7. yy'da  paganizm çağrışımlı ismini terkedip Stavropolis (Haç kenti) şeklinde adlandırılmış.

Bizans İmp.'nda bölge, Karia/Karya olarak anılmış.

• 11. yy'da, Selçuklularca kuşatıldıktan sonra,

1260 itibarıyla Karia, Geyre olarak Türkçeye yansımış.

• 1956 depremi sonrasında, köy kalıntıların üzerine yeniden kurulmuş&bu da Aphrodisias'ın kurtarılmasını sağlamış. 

* Neolitik Dönem (Yeni Taş Çağı)

-Yaklaşık MÖ 8000 - MÖ 3000

-Taş aletlerin kullanımının hâlâ devam ettiği 

ancak tarım ve hayvancılığın ortaya çıkmasıyla yerleşik hayatın başladığı bir dönem. 

-Çömlek yapımı, tekstil üretimi ve ilk metal işçiliği gibi yeni teknolojiler ortaya çıkmış.

-İlk kez köy toplulukları ve küçük ölçekli toplumlar oluşmuş, sosyal yapılar ve yönetim biçimleri gelişmiş.

-Önemli Yerler: Çatalhöyük (Türkiye), Göbekli Tepe (Türkiye), Jericho (Filistin) vd.

 

Kaynakça:

Hierapolis (Pamukkale) Laodikeia ve Çevresi; 2. Baskı; Editör: Çağlan Güven; Metin: Erdal Yazıcı; Pasifik Ofset; İstanbul; 2023. 

Aphrodisias; Anadolu Kültürel Girişimcilik; Copywriter: Orhan Atvur; Translation: Micheal D.Sheridan; Korpus Kültür Sanat Yayıncılık; İstanbul; 2021. 

[in ENG]

Aphrodisias is the city of the goddess of love, Aphrodite.

• However, the Aphrodite of Aphrodisias is not the one we are most familiar w.

• This Aphrodite is actually the Goddess of Fertility, known since the Neolithic period&emerging from the depths of history.

• She is Cybele, the Mother Earth of the Phrygians who lived on Anatolian.

• Her famous statue, on display at the Aphrodisias Museum (currently closed), resembles Artemis of Ephesus.

• The name Aphrodisias began to be used in the settlement from the 2nd cent. BCE.

• However, before that, the city was known by: Lelegenpolis, Megalopolis+Ninoe.

• According to the Byzantine linguist&writer Stephanus, named Lelegenpolis because it was founded by the Pelasgians&Leleges.

• Later, the city took the name Megapolis,

• then, during the reign of Assyrian King Ninus/Ninos, renamed Ninoe after him.

• The name Ninos may also have derived from Nin, the god of love&war.

• In the Hellenistic period, Nin’s counterpart was Aphrodite.

• Some additional attributes were added to the goddess of love&beauty in this city, such as being the god of the morning&evening star, the god of fertility, etc.

• The arrival of Aphrodite as the goddess of love in Aphrodisias was associated w the Ishtar cult brought by the Assyrians&Babylonians.

• This connection was confirmed by the discovery of a relief.

• The relief depicts figures representing Ninus&his legendary wife Semiramis.

• 1st settlement in Aphrodisias began around 7,000 years ago, during the Neolithic Period (8000-3000 BCE).

• 2nd cent. BCE, it formed an alliance w neighboring Plarasa (present-day Bingeç village).

• 1st cent. BCE, Aphrodisias emerged as a city.

• 30s BCE, during Roman rule in Anatolia (under Augustus), it became a flourishing city.

• During the Byzantine, when Christianity became dominant, the temple was converted into a church.

• 7th cent., the city abandoned its pagan-associated name, Aphrodisias& adopted the Christian name Stavropolis (City of the Cross).

The region became known as Caria during the Byzantine Emp.

• 11th century, after being besieged by the Seljuks,

• From 1260 onwards, the name Caria was reflected in Turkish as Geyre.

* Neolithic Period (New Stone Age)

• Approx. 8000 BCE - 3000 BCE

• A period when stone tools were still in use, but the emergence of agriculture and animal husbandry led to the beginning of settled life.

• New technologies such as pottery, textile production, and the first metalworking emerged.

• For the first time, village communities and small-scale societies formed, developing social structures and forms of governance.

• Important Sites: Çatalhöyük (Turkey), Göbekli Tepe (Turkey), Jericho (Palestine), etc.

Sources:

Hierapolis (Pamukkale) Laodikeia ve Çevresi; 2. Baskı; Editör: Çağlan Güven; Metin: Erdal Yazıcı; Pasifik Ofset; İstanbul; 2023. 

Aphrodisias; Anadolu Kültürel Girişimcilik; Copywriter: Orhan Atvur; Translation: Micheal D.Sheridan; Korpus Kültür Sanat Yayıncılık; İstanbul; 2021.