Onlar Olmasaydı / Erdoğan Çiçekçi..

• Yepyeni bir yazar ve onun ilk kitabıyla karşınızdayım.
• Tam da ilk milli bayramlarımızın yaklaştığı bu dönemde okumak ve Kurtuluş Savaşı günlerinin (hemen öncesinden başlamak suretiyle) ne büyük mücadelelerle kazanıldığını, heyecanlı ve oldukça iyi kurgulanmış, 
• tüm detayları ilmik ilmik dokunmuş bir öykünün içerisinde yine yeni yeniden hatırlamak için bence harika bir seçim.
• Kaldı ki sevgili yazarımızın önsözünde ifade ettiği üzere, yaşanmış tarihi olayları birebir aktaran ya da yorumlayan bir çizgide değil; ve fakat o dönemlerin atmosferinden esinlenerek, bizi oluşturan onca farklı kültürün ve hayat görüşünün i̇zlerini taşıyan karakterleri ile taçlanmış sağlam bir tarihsel kurgu.
• Dolayısıyla tarihi metinlerden sadece oralara kanıtlarıyla aktarılabildiği kadar yaşanan tüm o yaşanmışlıkların dışındaki, en az onlar kadar kıymetli olayları, birbirine öylesine güzel iç içe bağlanarak aktarılmış olarak sayfalarda takip etmek büyük keyif.
• Bu bağlamda arkada gümbür gümbür muharebe alanlarında verilen bir savaş varken; arkada vuk-u bulmuş olan (savaşın sonrasındaki dönemi dahi düşünerek atılmış adımlarıyla) o taktik savaşı, psikolojik detayları ve akıl oyunlarıyla, romanı adeta seyreder gibi okuduğumuz söylemeliyim.
• Dilerim bir gün o gümüş ekranda ya da beyaz perdede seyredebilelim. 
• Çünkü (ne yazık ki gerçek adlarına belki de hiçbir zaman öğrenemeyeceğimizi) o kahramanların ülkemiz için yaptıklarına, bire bir kendi yaşamları ve gündelik hayatlarına yansımaları üzerinden tanıklık etmek bambaşka bir güzellik. (hele ki hâlen yaşamakta olan mekânların şahitliğinde)
• ‘İyi ki oldular’ dediklerimizi bizlerle buluşturan yazarımıza şükranla..

Babasının her zaman "Bakarak değil, görerek yaşamayı öğren oğlum," ve bazen yeni girdikleri yerle ilgili olarak da "Bir dakika sonra gözünü kapat, burada neler gördüğünü söyle," dediğini hatırlar. Böylece ilk zamanlar çok gülünç hatalar yapmış, sonraları kendini geliştirerek müthiş bir gözlemci olmuştur.

O ilim insanı olacaktır. İngiltere'de okurken İngilizler bilim insanına kıymet, din adamına saygı gösterirlerdi. Osmanlı'nın son zamanlarında ise din adamına saygı ve kıymet, bilim adamına ise husumet gösterilir olmuştu. Bu iyi bir gidiş değildi, Batı dünyası onları geçmiş gitmişti.